Ένα σκαλί πριν το «Α»: η Ελλάδα αναβαθμίζεται, ο μισθός της όχι

Την Παρασκευή το βράδυ η Scope ανέβασε την Ελλάδα στο BBB+ και η Moody's γύρισε τις προοπτικές της σε θετικές. Είναι η καλύτερη αξιολόγηση εδώ και δεκαεπτά χρόνια, και έρχεται τη στιγμή που ο εναρμονισμένος πληθωρισμός τρέχει στο 3,7%.

Στις 18 Σεπτεμβρίου η γερμανική Scope Ratings αναβάθμισε τη μακροπρόθεσμη αξιολόγηση της Ελλάδας, σε ξένο και σε εγχώριο νόμισμα, από BBB σε BBB+, μεταφέροντας ταυτόχρονα τις προοπτικές από θετικές σε σταθερές.

Την ίδια ημέρα η Moody's επιβεβαίωσε τη βαθμίδα Baa3 και άλλαξε τις προοπτικές από σταθερές σε θετικές. Η πρώτη κίνηση τοποθετεί τη χώρα στην κορυφή της κατηγορίας BBB, ένα μόλις σκαλί κάτω από το «Α», επίπεδο που είχε να δει από το 2009. Η δεύτερη, φαινομενικά ηπιότερη, είναι πιθανότατα η σημαντικότερη από τις δύο.

Τι πραγματικά συμβαίνει

Οι δύο ανακοινώσεις δεν είναι ισοδύναμες, και η διάκριση έχει σημασία. Η Scope επικύρωσε μια πορεία που οι αγορές είχαν ήδη τιμολογήσει. Η Moody's, αντίθετα, υπήρξε για δεκαέξι χρόνια ο πιο επιφυλακτικός από τους μεγάλους οίκους απέναντι στην Ελλάδα και έφτασε στην επενδυτική βαθμίδα τελευταία.

Όταν ένας τέτοιος οίκος μετακινεί τις προοπτικές του προς τα πάνω, δεν επιβραβεύει απλώς το παρελθόν. Δηλώνει ότι θεωρεί πιθανή την επόμενη αναβάθμιση. Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών σημείωσε ότι πρόκειται για την τρίτη θετική μεταβολή προοπτικών μέσα σε περίπου έναν μήνα.

Το επιχείρημα και των δύο οίκων είναι το ίδιο και είναι δημοσιονομικό. Η Scope προβλέπει το χρέος να υποχωρεί από περίπου 146% του ΑΕΠ το 2025 στο 136% το 2026 και κοντά στο 110% το 2031, με πρωτογενή πλεονάσματα 4,9% και 4,1% του ΑΕΠ αντίστοιχα.

Η Moody's μετρά τη διαδρομή από την άλλη άκρη: από 209,4% του ΑΕΠ το 2020 σε 146,1% το 2025, με προοπτική περίπου 120% έως το 2030. Και οι δύο υπογραμμίζουν τη δομή του χρέους περισσότερο από το ύψος του, δηλαδή ότι περίπου το 70% το κρατούν επίσημοι πιστωτές και ότι η μέση σταθμισμένη διάρκεια φτάνει τα 18,3 έτη.

Αυτό σημαίνει ότι η άνοδος των επιτοκίων της ΕΚΤ δεν περνά στο κόστος εξυπηρέτησης παρά με καθυστέρηση ετών.

«Η Ελλάδα αναβαθμίζεται τη στιγμή που οι διεθνείς αγορές δοκιμάζονται. Και αυτό έχει τεράστια αξία.»

Κυριάκος Πιερρακάκης, Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, 18 Σεπτεμβρίου 2026

Η μαρτυρία των αριθμών

Πηγές: Scope Ratings, Moody's Ratings, ΕΛΣΤΑΤ και Eurostat.

Γιατί ο πληθωρισμός δεν αναβαθμίζεται

Εδώ βρίσκεται η αντίφαση που η αγορά ομολόγων δεν χρειάζεται να λύσει, αλλά η οικονομική πολιτική ναι. Οι οίκοι αξιολογούν την ικανότητα του Δημοσίου να αποπληρώνει, όχι την ικανότητα του νοικοκυριού να πληρώνει.

Την ίδια εβδομάδα που η Ελλάδα ανέβηκε στο BBB+, ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή έτρεχε στο 3,7% ετησίως τον Αύγουστο. Η ΕΚΤ είχε μόλις ανεβάσει το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων στο 2,50%, ενώ ο αντιπρόεδρός της Μπόρις Βούιτσιτς προειδοποιούσε ότι η ενέργεια παραμένει η κυρίαρχη αβεβαιότητα και ότι τα επιτόκια στεγαστικών και επιχειρηματικών δανείων έχουν ήδη αρχίσει να ανεβαίνουν.

Την ίδια ημέρα η Eurostat ανακοίνωσε ότι η παραγωγή στις κατασκευές της ευρωζώνης παρέμεινε στάσιμη τον Ιούλιο και βρίσκεται 2,0% χαμηλότερα από πέρυσι. Η Ελλάδα δεν υποβάλλει μηνιαία στοιχεία, και το ελληνικό τριμηνιαίο μέγεθος κινείται αντίθετα, με άνοδο 7,1% στο δεύτερο τρίμηνο.

Ποιοι κερδίζουν, ποιοι χάνουν

Κερδισμένο είναι πρώτα το ίδιο το Δημόσιο, που δανείζεται φθηνότερα και με μεγαλύτερη ευκολία. Ο ΟΔΔΗΧ το επιβεβαίωσε έμπρακτα την ίδια ημέρα: αφού ακύρωσε την επανέκδοση ομολόγου που είχε προγραμματιστεί για τις 16 Σεπτεμβρίου, ανακοίνωσε μια δημοπρασία εντόκων εξαμήνου 400 εκατ. ευρώ για τις 23 Σεπτεμβρίου.

Μια χώρα που ακυρώνει έκδοση ομολόγου και βγαίνει με έντοκα δεν έχει άμεση ανάγκη από χρήματα. Διαλέγει πότε θα τα πάρει.

Κερδισμένες είναι και οι ελληνικές τράπεζες και οι μεγάλες επιχειρήσεις, των οποίων το κόστος δανεισμού συνδέεται με το κρατικό αξιόχρεο μέσω του λεγόμενου sovereign ceiling.

Χαμένος, ή μάλλον απλώς απών από το πάρτι, είναι ο μισθωτός και ο συνταξιούχος, για τους οποίους η αναβάθμιση δεν μεταφράζεται σε τίποτε άμεσο. Το πρωτογενές πλεόνασμα άνω του 4% του ΑΕΠ που εντυπωσιάζει τους οίκους είναι, εξ ορισμού, πόροι που αφαιρούνται από την οικονομία και δεν επιστρέφουν σε δαπάνες.

Τι πρέπει να γίνει

Ένα πρωτογενές πλεόνασμα 4,1% του ΑΕΠ υπερβαίνει κατά πολύ ό,τι χρειάζεται για να συνεχιστεί η αποκλιμάκωση του χρέους, ιδίως με ονομαστική ανάπτυξη που ξεπερνά το επιτόκιο.

Η υπέρβαση πρέπει να κατευθυνθεί στοχευμένα σε στέγαση και σε ενεργειακό κόστος των χαμηλών εισοδημάτων, και όχι σε οριζόντιες παροχές.

Τέλος, πρέπει να συνεχιστεί η συρρίκνωση του κενού συμμόρφωσης ΦΠΑ από 24% το 2019 σε 9% το 2024. Εκεί βρίσκεται το περιθώριο για τη μείωση συντελεστών που θα έκανε την αναβάθμιση ορατή στον μέσο πολίτη.

Το συμπέρασμα

Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα ένα σκαλί από την κατηγορία «Α», κάτι που πριν από μία δεκαετία θα ακουγόταν παράλογο. Η επίδοση είναι πραγματική και δεν πρέπει να υποτιμάται.

Είναι όμως επίδοση του Δημοσίου ως δανειολήπτη, όχι της οικονομίας ως τόπου διαβίωσης. Οι δύο ανακοινώσεις μετρούν πόσο αξιόπιστα αποπληρώνει η Αθήνα, όχι πόσο εύκολα ζει ο Αθηναίος.

Η χρήσιμη ερώτηση για τους επόμενους δώδεκα μήνες δεν είναι αν θα έρθει η επόμενη αναβάθμιση, γιατί με αυτά τα μεγέθη πιθανότατα θα έρθει.

Είναι αν η κυβέρνηση θα μετατρέψει το φθηνότερο χρήμα σε κάτι που να φαίνεται στον μισθό, ή αν θα το αφήσει, άλλη μια φορά, να μείνει μόνο στα δελτία των οίκων.