Η Ελλάδα ξεμένει από ανέργους

Η Ελληνική Στατιστική Αρχή ανακοίνωσε ότι το εποχικά διορθωμένο ποσοστό ανεργίας υποχώρησε στο 7,9% τον Ιούλιο του 2026, από αναθεωρημένο 8,1% τον Ιούνιο και από 8,9% έναν χρόνο νωρίτερα. Οι άνεργοι ήταν 376.508, δηλαδή 45.192 λιγότεροι από τον Ιούλιο του 2025, και οι απασχολούμενοι 4.379.823, δηλαδή 41.365 περισσότεροι. Η ανεργία των νέων υποχώρησε στο 16,8% από 20,4% και η ανεργία των γυναικών στο 10,4% από 11,0%. Με όποιο μέτρο και αν κριθούν, αυτά είναι καλά νέα για μια χώρα που βγήκε από τη μεγαλύτερη ύφεση της μεταπολεμικής Ευρώπης.

Διαβάστε, όμως, το ίδιο δελτίο μία γραμμή πιο κάτω και η εικόνα αλλάζει. Το ποσοστό ανεργίας είναι ένα κλάσμα και μπορεί να μειωθεί για πολύ διαφορετικούς λόγους. Η θετική εκδοχή είναι οι άνεργοι να βρίσκουν εργασία. Η λιγότερο θετική είναι να παύουν να αναζητούν δουλειά, να αποχωρούν από το εργατικό δυναμικό ή να εγκαταλείπουν τη χώρα, οπότε η ανεργία υποχωρεί περισσότερο στατιστικά παρά ουσιαστικά.

Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα σε μια τρίτη, λιγότερο συζητημένη αλλά περισσότερο δεσμευτική κατάσταση: ο αριθμός των ανέργων μειώνεται, όμως το εργατικό δυναμικό δεν διευρύνεται.

Η αριθμητική που κρύβει ο τίτλος

Προσθέστε τα ίδια τα δημοσιευμένα μεγέθη της ΕΛΣΤΑΤ. Απασχολούμενοι συν άνεργοι δίνουν εργατικό δυναμικό 4.756.331 ατόμων τον Ιούλιο του 2026 και 4.760.158 τον Ιούλιο του 2025. Πρόκειται για μείωση 3.827 ατόμων, ή 0,08%.

Έπειτα από έναν χρόνο κατά τον οποίο η οικονομία δημιούργησε 41.365 καθαρές νέες θέσεις εργασίας, η δεξαμενή των ανθρώπων που θα μπορούσαν να τις καλύψουν όχι μόνο δεν μεγάλωσε, αλλά συρρικνώθηκε. Αν προσθέσουμε και τους 2.951.948 οικονομικά μη ενεργούς, ο συνολικός πληθυσμός αναφοράς της έρευνας φτάνει τα 7.708.279 άτομα, μειωμένος κατά 39.355 μέσα σε έναν χρόνο.

Το ποσοστό συμμετοχής πράγματι βελτιώθηκε, κατά περίπου ένα τρίτο της ποσοστιαίας μονάδας. Αυτό είναι υπαρκτό και του αναλογεί η αναγνώριση. Είναι, όμως, μια τάξη μεγέθους μικρότερη από όσο χρειάζεται για να αντισταθμίσει μια πληθυσμιακή βάση που υποχωρεί με μισή ποσοστιαία μονάδα τον χρόνο.

Γιατί συρρικνώνεται η βάση

Η δημογραφία δεν είναι πρόβλεψη. Βρίσκεται ήδη μέσα στους λογαριασμούς. Η εκτίμηση πληθυσμού της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025 καταγράφει 68.309 γεννήσεις έναντι 125.873 θανάτων, δηλαδή φυσική μείωση 57.564 ατόμων.

Ο πληθυσμός υποχώρησε μόλις κατά 3.429 άτομα, στα 10.372.335, επειδή η καθαρή μετανάστευση πρόσθεσε 54.135 ανθρώπους. Ο πληθυσμός της Ελλάδας δεν είναι πραγματικά σταθερός. Συγκρατείται από μια μεταναστευτική εισροή που καλύπτει περίπου το 94% της φυσικής μείωσης, γεγονός με το οποίο ο ελληνικός δημόσιος διάλογος δεν έχει ακόμη συμφιλιωθεί.

Η ηλικιακή δομή εξηγεί τα υπόλοιπα. Οι άνω των 65 ετών αντιστοιχούν στο 23,7% του πληθυσμού, έναντι 12,8% των κάτω των 15 ετών. Οι γενιές που εισέρχονται στο εργατικό δυναμικό είναι μικρότερες από εκείνες που αποχωρούν. Καμία εύλογη πορεία γονιμότητας δεν μπορεί να αλλάξει αυτό το γεγονός μέσα στον εργασιακό βίο όσων διαβάζουν σήμερα αυτές τις γραμμές.

Τα υπόλοιπα στοιχεία συμφωνούν

Αν η αγορά εργασίας στένευε επειδή επιταχύνεται θεαματικά η ζήτηση, θα το έδειχναν και οι υπόλοιποι οικονομικοί δείκτες. Δεν το δείχνουν.

• Ο όγκος λιανικών πωλήσεων τον Ιούνιο αυξήθηκε κατά 1,9% σε ετήσια βάση, αλλά υποχώρησε εποχικά κατά 1,4% έναντι του Μαΐου.
• Ο εποχικά διορθωμένος κύκλος εργασιών του λιανικού εμπορίου μειώθηκε κατά 2,1% σε μηνιαία βάση.
• Οι 35.495 νέες εγγραφές επιχειρήσεων του δεύτερου τριμήνου αυξήθηκαν μόλις κατά 1,0% σε ετήσια βάση.
• Οι οικοδομικές άδειες τον Μάιο μειώθηκαν κατά 0,8%, ενώ ο αδειοδοτημένος όγκος οικοδομής υποχώρησε κατά 3,4%.
• Οι τιμές παραγωγού στη βιομηχανία αυξήθηκαν κατά 11,8% τον Ιούλιο, με τη συνιστώσα της εξωτερικής αγοράς στο +23,4%.

Αυτός ο συνδυασμός, στάσιμοι όγκοι και ανθεκτικό κόστος σε μια αγορά εργασίας χωρίς εφεδρείες, είναι η υπογραφή μιας οικονομίας που συναντά οροφή προσφοράς και όχι απλώς έλλειμμα ζήτησης.

Το πολιτικό αντανακλαστικό της προηγούμενης δεκαετίας, δηλαδή να τονωθεί η ζήτηση και να ακολουθήσει η απασχόληση, έχει πλέον ολοένα και λιγότερα περιθώρια.

Πού βρίσκεται η πραγματική εφεδρεία

Εφεδρεία εξακολουθεί να υπάρχει στην Ελλάδα, αλλά έχει μετακινηθεί. Δεν βρίσκεται πλέον κυρίως στην ουρά της ανεργίας. Βρίσκεται έξω από το εργατικό δυναμικό.

Το ποσοστό απασχόλησης στις ηλικίες 20 έως 64 ετών ήταν 71,0% το 2025, έναντι μέσου όρου 76,1% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ελλάδα είχε το τρίτο χαμηλότερο ποσοστό μετά την Ιταλία και τη Ρουμανία.

Το κλείσιμο αυτής της απόστασης των πέντε ποσοστιαίων μονάδων σε έναν πληθυσμό ηλικίας 20 έως 64 ετών περίπου έξι εκατομμυρίων θα μπορούσε να φέρει στην απασχόληση της τάξης των 300.000 επιπλέον ανθρώπων. Πρόκειται για υπολογισμό του συγγραφέα και όχι για επίσημη πρόβλεψη. Είναι, όμως, ένα μέγεθος που υπερβαίνει κατά πολύ ό,τι απομένει να αντληθεί από τους 376.508 σημερινούς ανέργους.

Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν

Όποιος εργοδότης εξακολουθεί να στηρίζει το επιχειρηματικό του μοντέλο στην ανεξάντλητη προσφορά φθηνής εποχικής εργασίας κρατά ένα σχέδιο που η δημογραφία έχει ήδη ακυρώσει στη σιωπή.

Τρεις πολιτικές που πρέπει να αρχίσουν τώρα

Η ουσία

Ένα ποσοστό ανεργίας 7,9% αποτελεί πραγματικό επίτευγμα και η κυβέρνηση δικαιούται να το αναγνωρίσει. Ένα ποσοστό ανεργίας, όμως, μπορεί να πλησιάσει το μηδέν μόνο μία φορά. Η Ελλάδα βρίσκεται πιο κοντά στο τέλος αυτού του δρόμου από όσο αφήνει να εννοηθεί ο πολιτικός πανηγυρισμός.

Μια οικονομική πολιτική που δεν έχει ακόμη ενσωματώσει αυτή τη μεταβολή είναι πολιτική σχεδιασμένη για το πρόβλημα της προηγούμενης δεκαετίας.