Το πλεόνασμα του Ιουλίου είναι λογαριασμός τόκων, όχι δημοσιονομική επίδοση

Το ταμειακό αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης βελτιώθηκε κατά 382 εκατ. ευρώ στο επτάμηνο. Το πρωτογενές αποτέλεσμα, όμως, χειροτέρεψε κατά 326 εκατ. Όλη η διαφορά κρύβεται σε μία γραμμή, και αυτή η γραμμή δεν επαναλαμβάνεται.

Το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους δημοσίευσε σήμερα, με καθυστέρηση εννέα ημερών και με τη λακωνική αιτιολογία «τεχνικών δυσχερειών», το Μηνιαίο Δελτίο Γενικής Κυβέρνησης για τον Ιούλιο του 2026. Ο τίτλος είναι καλός. Στο επτάμηνο Ιανουαρίου με Ιούλιο η Γενική Κυβέρνηση εμφανίζει ταμειακό πλεόνασμα 4.803 εκατ. ευρώ, έναντι 4.421 εκατ. ευρώ στο ίδιο διάστημα του 2025. Το πρωτογενές πλεόνασμα, όμως, υποχώρησε στα 8.887 εκατ. ευρώ από 9.213 εκατ. Δύο μεγέθη που περιγράφουν την ίδια περίοδο κινούνται προς αντίθετες κατευθύνσεις, και η εξήγηση δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι η ουσία του δελτίου.

Τι μετράει πραγματικά το δελτίο

Το Μηνιαίο Δελτίο δεν είναι ο εθνικολογιστικός λογαριασμός με τον οποίο κρίνεται η Ελλάδα στις Βρυξέλλες. Καταγράφει εισπράξεις και πληρωμές τη στιγμή που γίνονται, δηλαδή σε ταμειακή βάση, ενώ οι δημοσιονομικοί στόχοι διατυπώνονται σε δεδουλευμένη βάση κατά ESA. Τα δύο συγκλίνουν στο τέλος του έτους αλλά αποκλίνουν αισθητά μέσα σε αυτό. Η αξία του δελτίου είναι ότι έρχεται κάθε μήνα και καλύπτει ολόκληρο τον δημόσιο τομέα, από τον κρατικό προϋπολογισμό μέχρι τα ασφαλιστικά ταμεία και τους δήμους.

Η ταυτότητα που χρησιμοποιεί είναι απλή: έσοδα μείον δαπάνες μείον καθαρές αγορές μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, δηλαδή δημόσιες επενδύσεις, ισούται με το ταμειακό αποτέλεσμα. Το πρωτογενές αποτέλεσμα προκύπτει αν προσθέσουμε πίσω τους τόκους. Σημειώστε τι σημαίνει αυτό: οι δημόσιες επενδύσεις βαραίνουν και το πρωτογενές αποτέλεσμα, οι τόκοι όχι. Οπότε, όταν τα δύο μεγέθη αποκλίνουν, υπεύθυνη είναι αποκλειστικά η γραμμή των τόκων.

Η πορεία μέσα στο έτος

Μέχρι και τον Ιούνιο η εικόνα ήταν σαφώς καλύτερη από πέρυσι. Στο πρώτο τρίμηνο το πρωτογενές πλεόνασμα ήταν 4.432 εκατ. ευρώ έναντι 4.293 εκατ. το 2025, στο τετράμηνο 5.683 έναντι 4.309, στο εξάμηνο 6.172 έναντι 5.899. Στο επτάμηνο το πρόσημο αντιστρέφεται. Ένας μόνο μήνας ανέτρεψε ένα προβάδισμα που είχε κρατήσει έξι.

Η αριθμητική του Ιουλίου είναι αμείλικτη. Αφαιρώντας το εξάμηνο από το επτάμηνο, ο Ιούλιος του 2026 απέδωσε πρωτογενές πλεόνασμα 2.715 εκατ. ευρώ, έναντι 3.314 εκατ. ευρώ τον Ιούλιο του 2025. Μία διαφορά 599 εκατ. ευρώ σε έναν μήνα. Και όμως, το ταμειακό αποτέλεσμα του ίδιου μήνα ήταν σχεδόν αμετάβλητο, 3.041 εκατ. ευρώ φέτος έναντι 3.095 εκατ. πέρυσι.

Η γραμμή που εξηγεί τα πάντα

Ο σωρευτικός λογαριασμός τόκων για το 2026 ανερχόταν σε 4.411 εκατ. ευρώ στο εξάμηνο. Στο επτάμηνο εμφανίζεται στα 4.085 εκατ. Ένα σωρευτικό μέγεθος μειώθηκε. Αυτό σημαίνει ότι ο Ιούλιος κατέγραψε καθαρή είσπραξη τόκων 326 εκατ. ευρώ, όταν ο Ιούλιος του 2025 είχε καταγράψει καθαρή πληρωμή 218 εκατ. Διαφορά 544 εκατ. ευρώ σε έναν μήνα.

Το μέγεθος αυτό είναι που παράγει τον τίτλο. Η ετήσια μείωση των τόκων στο επτάμηνο είναι 707 εκατ. ευρώ. Τα 544 εκατ., δηλαδή περίπου το 77%, προέρχονται από τον Ιούλιο και μόνο. Στους πρώτους έξι μήνες η εξοικονόμηση τόκων ήταν μόλις 163 εκατ. ευρώ. Το δελτίο δεν εξηγεί τη μεταβολή. Η πιθανότερη ερμηνεία είναι ένας διακανονισμός συμβάσεων ανταλλαγής επιτοκίων ή μια είσπραξη από τα προγράμματα ANFA και SMP, ενδεχομένως και αναθεώρηση προηγούμενων μηνών. Όποια και αν είναι, δεν πρόκειται για δομική βελτίωση του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους, και δεν πρέπει να διαβαστεί ως τέτοια.

Αφαιρέστε τη γραμμή των τόκων του Ιουλίου και η βελτίωση του ταμειακού αποτελέσματος εξαφανίζεται. Η δημοσιονομική επίδοση του επταμήνου είναι χειρότερη από πέρυσι, όχι καλύτερη.

Πού πήγαν τα χρήματα

Το πρωτογενές αποτέλεσμα χειροτέρεψε παρότι τα έσοδα αυξήθηκαν κατά 5.859 εκατ. ευρώ, δηλαδή κατά 8,9%. Οι φόροι απέδωσαν 40.188 εκατ. ευρώ, αυξημένοι κατά 2.129 εκατ. ή 5,6%, και οι ασφαλιστικές εισφορές 17.489 εκατ., αυξημένες κατά 884 εκατ. ή 5,3%. Και τα δύο μεγέθη τρέχουν πάνω από τον ονομαστικό ρυθμό της οικονομίας, γεγονός που παραπέμπει σε συνεχιζόμενη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και όχι μόνο σε πληθωρισμό.

Η μεγαλύτερη μεμονωμένη αύξηση εσόδων, ωστόσο, δεν είναι φορολογική. Οι μεταβιβάσεις προς τη Γενική Κυβέρνηση εκτινάχθηκαν στα 8.618 εκατ. ευρώ από 6.366 εκατ., αύξηση 2.252 εκατ. ή 35,4%. Πρόκειται κατά κύριο λόγο για ευρωπαϊκούς πόρους. Στην άλλη πλευρά του ισολογισμού, οι δημόσιες επενδύσεις ανήλθαν σε 6.868 εκατ. ευρώ από 4.452 εκατ., αύξηση 2.416 εκατ. ή 54,3%. Τα δύο ποσά σχεδόν αλληλοεξουδετερώνονται. Η Ελλάδα δαπάνησε το τελευταίο κύμα του Ταμείου Ανάκαμψης πριν τη λήξη της προθεσμίας του, στις 31 Αυγούστου 2026.

Το υπόλοιπο της αύξησης των εσόδων απορροφήθηκε από δύο κατηγορίες δαπανών. Οι κοινωνικές παροχές έφτασαν τα 29.223 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 2.454 εκατ. ή 9,2%, ρυθμός σχεδόν διπλάσιος του πληθωρισμού, ο οποίος διαμορφώθηκε στο 3,7% τον Αύγουστο σύμφωνα με την προκαταρκτική εκτίμηση της Eurostat. Οι αμοιβές προσωπικού ανήλθαν σε 12.992 εκατ., αυξημένες κατά 897 εκατ. ή 7,4%. Οι αγορές αγαθών και υπηρεσιών, αντίθετα, έμειναν ουσιαστικά στάσιμες με αύξηση 32 εκατ. ευρώ, δηλαδή σαφώς αρνητική σε πραγματικούς όρους.

Πηγή: Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, Μηνιαίο Δελτίο Γενικής Κυβέρνησης Ιουλίου 2026, δημοσίευση 8 Σεπτεμβρίου 2026. Τα ποσοστά είναι υπολογισμοί του γράφοντος επί των δημοσιευμένων μεγεθών. Στη στήλη της μεταβολής το πράσινο σημαίνει ότι η κίνηση βελτιώνει το δημοσιονομικό αποτέλεσμα και το κόκκινο ότι το επιβαρύνει, ανεξάρτητα από το πρόσημο του ίδιου του αριθμού.

Ποιος υποφορέας κρατάει το πλεόνασμα

Η κατανομή ανά υποτομέα είναι το δεύτερο εύρημα του δελτίου, και είναι εξίσου σημαντικό. Το πρωτογενές αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού υποχώρησε στα 6.053 εκατ. ευρώ από 7.738 εκατ., απώλεια 1.685 εκατ. Το ίδιο το ταμειακό αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού γύρισε σε μικρό έλλειμμα 61 εκατ. ευρώ, από πλεόνασμα 1.967 εκατ. πέρυσι. Ο λόγος είναι ότι το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων εκτελείται από εκεί.

Το κενό το κάλυψαν οι υπόλοιποι. Οι λοιποί φορείς της κεντρικής κυβέρνησης βελτιώθηκαν κατά 1.082 εκατ. ευρώ, οι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης κατά 911 εκατ. και η τοπική αυτοδιοίκηση κατά 427 εκατ., από ένα σχεδόν μηδενικό πλεόνασμα 22 εκατ. πέρυσι σε 449 εκατ. φέτος. Αυτό είναι γνήσια καλή είδηση: τα ασφαλιστικά ταμεία και οι δήμοι, οι δύο υποτομείς που ιστορικά παρήγαγαν τις δυσάρεστες εκπλήξεις του ελληνικού δημοσιονομικού συστήματος, σήμερα το ενισχύουν. Είναι όμως και μια υπενθύμιση ότι το συνολικό πλεόνασμα στηρίζεται όλο και λιγότερο στον προϋπολογισμό που ψηφίζει η Βουλή.

Χρέος και ληξιπρόθεσμα

Δύο ακόμη μεγέθη κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση. Το ακαθάριστο χρέος της κεντρικής διοίκησης διαμορφώθηκε στα 402.322 εκατ. ευρώ στο τέλος Ιουλίου, μειωμένο κατά 3.859 εκατ. από τα 406.181 εκατ. του τέλους του 2025. Από αυτά, 293.234 εκατ. είναι δάνεια, με 203.065 εκατ. να οφείλονται στον επίσημο τομέα, EFSF, ESM και ΔΝΤ, και μόλις 109.088 εκατ. είναι τίτλοι. Αυτή η σύνθεση, με τη μεγάλη διάρκεια και τα σταθερά επιτόκια των επίσημων δανείων, είναι ο λόγος για τον οποίο το ελληνικό χρέος αντέχει καλύτερα στις μεταβολές των επιτοκίων απ' όσο υποδηλώνει ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ.

Τα ληξιπρόθεσμα προς τρίτους υποχώρησαν στα 2.646 εκατ. ευρώ στο τέλος Ιουλίου, από 2.764 εκατ. τον Ιούνιο και 3.103 εκατ. στο τέλος Μαρτίου. Μείωση 457 εκατ. σε τέσσερις μήνες. Τα νοσοκομεία παραμένουν η μεγαλύτερη εστία με 1.235 εκατ. ευρώ, σχεδόν το ήμισυ του συνόλου, και ο ΕΟΠΥΥ προσθέτει άλλα 248 εκατ.

Ποιος κερδίζει και ποιος χάνει

Οι κερδισμένοι είναι ορατοί στα ίδια τα νούμερα. Τα νοικοκυριά που λαμβάνουν κοινωνικές παροχές είδαν 2.454 εκατ. ευρώ επιπλέον σε επτά μήνες, με ρυθμό που υπερβαίνει σαφώς τον πληθωρισμό. Οι δημόσιοι υπάλληλοι έλαβαν 897 εκατ. επιπλέον. Οι προμηθευτές του Δημοσίου πληρώνονται ταχύτερα, με τα ληξιπρόθεσμα να έχουν μειωθεί κατά 457 εκατ. από τον Μάρτιο. Και οι περιφέρειες που φιλοξενούν έργα του Ταμείου Ανάκαμψης απορρόφησαν 2.416 εκατ. επιπλέον επενδυτικής δαπάνης, κάτι που φαίνεται και στους εθνικούς λογαριασμούς: η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε χθες αύξηση των ακαθάριστων επενδύσεων παγίου κεφαλαίου κατά 6,1% σε ετήσια βάση στο δεύτερο τρίμηνο, με το ΑΕΠ να αυξάνεται κατά 1,9%.

Ο χαμένος είναι λιγότερο ορατός, γιατί δεν είναι μια ομάδα αλλά μια χρονική στιγμή. Είναι ο προϋπολογισμός του 2027. Η επενδυτική ώθηση των 2.416 εκατ. ευρώ χρηματοδοτήθηκε από μεταβιβάσεις 2.252 εκατ. που σταματούν, επειδή η προθεσμία του Ταμείου Ανάκαμψης έληξε στις 31 Αυγούστου. Οι κοινωνικές παροχές, αντίθετα, δεν σταματούν. Ούτε οι αμοιβές προσωπικού. Το επτάμηνο, με άλλα λόγια, αύξησε ταυτόχρονα μια προσωρινή δαπάνη και μια μόνιμη, και μόνο η πρώτη έχει δικό της έσοδο απέναντί της.

Τι σημαίνει για την πολιτική

Η συγκυρία δίνει στο δελτίο βάρος που δεν θα είχε τον Ιούλιο. Πριν από τρεις ημέρες, στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε δέσμη μέτρων περίπου 2,2 δισ. ευρώ για το 2027, με ορίζοντα περίπου 3,5 δισ. ετησίως έως το 2030, δηλαδή τάξης 1,5% του ΑΕΠ. Το προσχέδιο του προϋπολογισμού κατατίθεται τον Οκτώβριο. Το δελτίο του Ιουλίου είναι η τελευταία πλήρης εικόνα ολόκληρης της Γενικής Κυβέρνησης πριν από αυτή τη συζήτηση.

Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει δημοσιονομικός χώρος. Με πρωτογενές πλεόνασμα 8,9 δισ. ευρώ στο επτάμηνο και χρέος που υποχωρεί, προφανώς υπάρχει. Το ερώτημα είναι πόσος από αυτόν είναι επαναλαμβανόμενος. Και η απάντηση που δίνει το δελτίο είναι λιγότερο άνετη από τον τίτλο του: η βελτίωση του ταμειακού αποτελέσματος οφείλεται σε μια γραμμή τόκων ενός μήνα που δεν επαναλαμβάνεται, ενώ η υποκείμενη πρωτογενής επίδοση επιδεινώθηκε.

Τρεις κινήσεις που θα είχαν νόημα

1. Να δημοσιεύεται μαζί με το δελτίο μια γέφυρα από την ταμειακή στη δεδουλευμένη βάση, και μια σημείωση για κάθε ασυνήθιστη γραμμή

   Κόστος ουσιαστικά μηδενικό: πρόκειται για λογιστική σημείωση, όχι για δαπάνη. Ένας σωρευτικός λογαριασμός τόκων που μειώνεται μέσα σε έναν μήνα πρέπει να συνοδεύεται από εξήγηση. Το δελτίο διαβάζεται από την Επιτροπή, από τους οίκους αξιολόγησης και από την αγορά ομολόγων, και η αξιοπιστία του είναι φθηνότερη από ό,τι η ανάκτησή της.

   Η αντίρρησηΔεν αλλάζει τίποτα στα ίδια τα μεγέθη. Είναι όμως ο λόγος για τον οποίο σήμερα χρειάζεται μια στήλη για να εξηγήσει γιατί δύο δείκτες της ίδιας περιόδου κινούνται αντίθετα.

2. Το πακέτο του 2027 να αποτιμηθεί σε πρωτογενές αποτέλεσμα καθαρό από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης

   Αν αφαιρεθούν οι μεταβιβάσεις των 2.252 εκατ. ευρώ και η αντίστοιχη επενδυτική δαπάνη, η βάση πάνω στην οποία υπολογίζεται ο διαθέσιμος χώρος αλλάζει αισθητά. Τα μέτρα των 2,2 δισ. ευρώ είναι μόνιμα, οπότε πρέπει να μετρηθούν έναντι μόνιμης βάσης. Ένας απλός κανόνας θα ήταν η ενεργοποίηση των πιο δαπανηρών σκελών να συνδεθεί με το πρωτογενές πλεόνασμα εκτός ευρωπαϊκών πόρων.

   Η αντίρρησηΠολιτικά δύσκολο μετά από ανακοινώσεις στη ΔΕΘ, και θα διαβαστεί ως υπαναχώρηση. Η εναλλακτική, όμως, είναι να ανακαλυφθεί το ίδιο πρόβλημα στα στοιχεία του 2027, όταν πια τα μέτρα θα έχουν νομοθετηθεί.

3. Ένα μέρος του χώρου να πάει σε εξόφληση των νοσοκομειακών ληξιπρόθεσμων αντί σε νέες επαναλαμβανόμενες παροχές

   Τα ληξιπρόθεσμα των νοσοκομείων ανέρχονται σε 1.235 εκατ. ευρώ, ποσό μικρότερο από το ήμισυ της ανακοινωθείσας δέσμης. Η εξόφλησή τους είναι εφάπαξ, δεν δημιουργεί μόνιμη υποχρέωση, μεταφέρει ρευστότητα σε προμηθευτές που τη χρειάζονται και βελτιώνει το κόστος προμηθειών του ΕΣΥ, καθώς οι προμηθευτές τιμολογούν σήμερα τον κίνδυνο καθυστέρησης.

   Η αντίρρησηΕπιβαρύνει το αποτέλεσμα της χρονιάς στην οποία καταβάλλεται και δεν έχει την πολιτική ορατότητα μιας αύξησης συντάξεων. Είναι όμως ακριβώς αυτού του είδους η δαπάνη που ένα προσωρινό πλεόνασμα μπορεί να καλύψει χωρίς να δεσμεύσει το μέλλον.

Η ουσία

Το δελτίο του Ιουλίου περιέχει δύο διαφορετικές ειδήσεις και οι περισσότεροι θα διαβάσουν μόνο τη μία. Η πρώτη είναι ότι η Ελλάδα εξυπηρετεί το χρέος της φθηνότερα, ότι το ίδιο το χρέος μειώθηκε κατά 3,9 δισ. ευρώ μέσα στο έτος και ότι οι δήμοι και τα ασφαλιστικά ταμεία έχουν πάψει να είναι πηγή δημοσιονομικών εκπλήξεων. Η δεύτερη είναι ότι το πρωτογενές αποτέλεσμα, το μέγεθος πάνω στο οποίο χτίζεται ένας προϋπολογισμός, υποχώρησε για πρώτη φορά φέτος, και ότι υποχώρησε επειδή μια μόνιμη δαπάνη μεγάλωσε ενώ ένα προσωρινό έσοδο ετοιμάζεται να φύγει. Ο δημοσιονομικός χώρος του 2027 πρέπει να μετρηθεί στη δεύτερη είδηση.